Opieka rodziny po wypadku — odszkodowanie z OC sprawcy

Przełomowa uchwała Sądu Najwyższego z 2020 roku

Przez lata ubezpieczyciele kwestionowali ten typ roszczeń, argumentując, że skoro opieka była nieodpłatna, poszkodowany „nic nie stracił". Sąd Najwyższy raz na zawsze przeciął tę linię argumentacji, a ubezpieczyciele nadal się na nią powołują!

W uchwale z dnia 22 lipca 2020 r., sygn. akt III CZP 31/19, Sąd Najwyższy potwierdził, że poszkodowany może dochodzić kosztów opieki, jeżeli nie zostały one faktycznie poniesione z uwagi na to, że opieka sprawowana była przez osoby najbliższe. Brak wydatku po stronie poszkodowanego nie pozbawia go prawa do odszkodowania z tego tytułu.

Uchwała ta ma fundamentalne znaczenie dla wszystkich spraw odszkodowawczych prowadzonych po wypadkach komunikacyjnych, wypadkach przy pracy czy w następstwie błędów medycznych. Oznacza, że każdy poszkodowany, niezależnie od tego, czy zatrudnił zawodową opiekunkę, czy był otoczony wyłącznie pomocą rodziny, ma prawo do rekompensaty za koszty opieki. Różnica polega jedynie na sposobie ich dokumentowania i wyceny.

Ile to może być warte? Stawki rynkowe jako miara odszkodowania

Wartość opieki wylicza się na podstawie aktualnych stawek rynkowych za usługi opiekuńcze na danym obszarze. Na Śląsku: w Katowicach, Gliwicach, Częstochowie, Rybniku czy Sosnowcu, stawki te różnią się nieznacznie, ale metoda wyceny pozostaje ta sama: bierze się pod uwagę stawki stosowane przez ośrodki pomocy społecznej (MOPS) oraz prywatne firmy świadczące usługi opiekuńcze w regionie.

Przyjmując ostrożnie stawkę 20–35 złotych za godzinę, przy zaledwie dwóch godzinach pomocy dziennie przez dziewięćdziesiąt dni, roszczenie z tego tytułu wynosi od 3 500 do 6 300 złotych. W cięższych przypadkach urazów, złamań wieloodłamowych, uszkodzeń rdzenia kręgowego, rozległych oparzeń, gdzie konieczna jest opieka przez 6–8 godzin na dobę przez wiele miesięcy, kwoty sięgają nawet kilkunastu tysięcy złotych tylko z tego jednego tytułu roszczenia.

Ubezpieczyciel niestety czasami liczy na to, że sam zaproponujesz zbyt niską stawkę albo co zdarza się najczęściej w ogóle nie zgłosisz tego elementu roszczenia i nie opiszesz z jakiej pomocy korzystałeś. Dlatego tak ważne jest, by od pierwszego pisma kierowanego do zakładu ubezpieczeń mieć po swojej stronie adwokata, który wie, jak wyliczyć i skutecznie udowodnić ten składnik szkody.

Jak udokumentować opiekę świadczoną przez rodzinę?

Brak faktury nie oznacza braku dowodu. Polskie sądy wypracowały bogate orzecznictwo w tej kwestii, a profesjonalna kancelaria adwokacka dysponuje narzędziami, by skutecznie wykazać zakres i czas trwania nieodpłatnej opieki świadczonej przez bliskich.

Zeznania świadków. Osoby, które sprawowały opiekę, mogą złożyć zeznania zarówno w toku postępowania sądowego, jak i w postępowaniu likwidacyjnym prowadzonym przez ubezpieczyciela. Ich relacje stanowią pełnoprawny dowód w sprawie.

Dokumentacja medyczna. Karty leczenia szpitalnego, wypisy ze szpitala, zalecenia lekarskie wskazujące na konieczność opieki nad poszkodowanym — wszystko to stanowi pośredni, ale istotny dowód na zasadność i zakres pomocy udzielanej przez bliskich.

Dziennik opieki. Prowadzony na bieżąco lub rekonstruowany retrospektywnie opis wykonywanych czynności i czasu ich trwania, potwierdzony przez opiekuna, może stanowić podstawę do szczegółowego wyliczenia roszczenia.

Opinia biegłego. W sprawach sądowych sąd może powołać biegłego z zakresu medycyny lub opieki, który w oparciu o dokumentację medyczną potwierdzi konieczność i zakres pomocy przy danym rodzaju urazu — niezależnie od zeznań świadków.

Typowe błędy poszkodowanych — i jak ich uniknąć

W codziennej praktyce kancelarii na Śląsku obserwujemy te same błędy, które prowadzą do zaniżenia lub całkowitej utraty odszkodowania z tytułu kosztów opieki.

Najczęstszym jest brak zgłoszenia tego roszczenia w ogóle. Poszkodowani skupiają się na kosztach leczenia i zadośćuczynieniu za ból i cierpienie, zapominając o kosztach opieki. To błąd, który w wielu sprawach oznacza realną stratę kilku do kilkudziesięciu tysięcy złotych.

Równie kosztowna jest akceptacja pierwszej oferty ubezpieczyciela. Zakłady ubezpieczeń regularnie pomijają pozycję „koszty opieki osób bliskich" w pierwszych propozycjach ugodowych. Poszkodowany, który nie zna przepisów lub nie korzysta z pomocy prawnej, nie wie, czego brakuje — i podpisuje ugodę, którą potem trudno wzruszyć.

Kolejnym problemem jest zbyt niska stawka godzinowa. Zdarza się, że poszkodowani sami zaniżają wartość opieki, przyjmując stawki minimalne lub wręcz symboliczne. Tymczasem orzecznictwo sądów — w tym Sądu Okręgowego w Katowicach i Gliwicach — akceptuje stawki rynkowe obowiązujące w danym regionie, nie zaś stawki minimalne.

Wreszcie — brak dokumentacji od samego początku. Im więcej czasu minie od wypadku, tym trudniej udowodnić zakres i czas trwania opieki. Warto zacząć ją dokumentować jak najwcześniej, najlepiej przy wsparciu adwokata, który wskaże, jakie informacje będą potrzebne.

Rola adwokata — dlaczego warto działać z kancelarią od pierwszego pisma

Postępowanie likwidacyjne z zakładem ubezpieczeń to nie zwykła wymiana korespondencji. To profesjonalne negocjacje. Po Twojej stronie powinien stać adwokat albo radca prawny z doświadczeniem w sprawach odszkodowawczych ktoś, kto zna nie tylko przepisy, ale i sposób działania w podobnych sprawach.

Profesjonalna obsługa prawna zapewnia kompleksowe wyliczenie wszystkich składników szkody (w tym kosztów opieki, które ubezpieczyciel pomija) prawidłowe sformułowanie roszczenia z właściwą podstawą prawną, reprezentację na każdym etapie postępowania likwidacyjnego i sądowego oraz skuteczne odwołanie od zaniżonej decyzji ubezpieczyciela. Kancelaria adwokacka może też od razu zadbać o właściwe zabezpieczenie dowodów i sporządzenie dziennika opieki w sposób, który będzie przekonujący zarówno dla ubezpieczyciela, jak i dla sądu.

Podsumowanie: co musisz wiedzieć

Jeżeli po wypadku byłeś lub nadal jesteś pod opieką rodziny,  masz prawo do odszkodowania z tego tytułu, nawet jeśli opieka była i pozostaje nieodpłatna. Podstawą jest art. 444 §1 Kodeksu cywilnego, a obowiązek wypłaty takiego odszkodowania potwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 22 lipca 2020 r. (sygn. akt III CZP 31/19). Wartość opieki wylicza się według stawek rynkowych obowiązujących w Twoim regionie. Brak faktury ani brak wydatku nie są żadną przeszkodą prawną.

Ubezpieczyciele regularnie pomijają ten element szkody w swoich wyliczeniach, nie dlatego, że nie wiedzą o jego istnieniu, ale dlatego, że liczą na bierność poszkodowanego i brak profesjonalnego wsparcia prawnego po jego stronie.

Jeśli byłeś poszkodowany w wypadku komunikacyjnym, wypadku przy pracy lub w wyniku błędu medycznego na terenie Śląska skontaktuj się z naszą kancelarią. Bezpłatnie przeanalizujemy Twoją sprawę i ocenimy, jakich roszczeń możesz dochodzić, w tym z tytułu kosztów opieki sprawowanej przez bliskich.

Informacje zawarte w niniejszym artykule mają charakter ogólny i edukacyjny. W sprawach indywidualnych zawsze zalecamy konsultację z adwokatem.